ΚΕΝΤΡΟ ΚΗΠΟΥ

Μανώλη Θαλασσέλλη Γεωπόνος Τ.Ε. M.Sc. & Σάρδη Σταματία Γεωπόνος M.Sc.

Ο νέος εχθρός της τομάτας

Ο νέος εχθρός της τομάτας ονομάζεται Tuta absoluta.

Έως τώρα έχει δημιουργίσει σοβαρά προβλήματα τόσο σε επαγγελματίες παραγωγούς όσο και στους ερασιτέχνες.

 

Προέλευση Εντόμου

Το μικρολεπιδόπτερο Tuta absoluta, είναι έντομο ιθαγενές της Λατινικής Αμερικής που πρόσφατα βρέθηκε στην χώρα μας, όπως και στις περισσότερες χώρες της Μεσογειακής λεκάνης. Το Tuta absoluta μπορεί να προσβάλλει την καλλιέργεια της τομάτας, της μελιτζάνας, της πατάτας και της πιπεριάς. Επίσης προσβάλλει αρκετά αυτοφυή (ζιζάνια), όπως τον στίφνο (Solanum nigrum), τον γιατράκο (Nicotiana glauca) και τον τάτουλα (Datura stramonium). Το θηλυκό γεννά τα αυγά του στο μεσαίο ή στο κορυφαίο τμήμα του φυτού. Η μικρή κάμπια (προνύμφη 1ου σταδίου) όταν εκκολαφθεί ορύσσει στοές που στα αρχικά στάδια δύσκολα διακρίνονται. Το Tuta absoluta προσβάλλει τα φύλλα και σπάνια τους βλαστούς. Από καρπούς προσβάλλει μόνο της τομάτας. Ολοκληρώνει την ανάπτυξή του (νυμφώνεται) στο έδαφος, σπανιότερα στα φύλλα. Είναι ένα ιδιαιτέρα επικίνδυνο έντομο. Σε έντονες προσβολές το σύνολο της φυλλικής επιφάνειας μπορεί να καταστραφεί μέσα σε λίγες μέρες προκαλώντας καθολική ξήρανση των φυτών και ολική απώλεια της παραγωγής. Επίσης, οι προσβεβλημένοι καρποί δεν είναι εμπορεύσιμοι και οι παραγωγοί πρέπει να τους απομακρύνουν και να τους καταστρέφουν επιμελώς.
 

 tuta_absoluta_4

 

Χαρακτηριστικά εντόμου

 

 

 
Το ενήλικο είναι ένα καφέ-σταχτί πεταλουδάκιπου δραστηριοποιείται την νύχτα. Την ημέρα κρύβεται και αν ενοχληθεί μπορεί να εντοπιστεί να πετά σε χαμηλό ύψος. Όμως πολύ δύσκολα ο παραγωγός μπορεί να αναγνωρίσει με σιγουριά το είδος από το ενήλικο Αντίθετα η προνύμφη (η κάμπια) εύκολα αναγνωρίζεται καθώς έχει στον προθώρακα (ακριβώς πίσω από το κεφάλι) μια σκουρόχρωμη γραμμή. Εάν διαπιστωθούν στοές στην καλλιέργεια, πρέπει να ανοίξουμε προσεκτικά το φύλλο στο σημείο της προσβολής και να παρατηρήσουμε προσεκτικά την κάμπια. Το σκουρόχρωμο στίγμα είναι ορατό με γυμνό μάτι σε καλά ανεπτυγμένες προνύμφες (με μήκος περίπου 1 εκ.), διαφορετικά θα χρειαστεί ένας μικρός μεγεθυντικός φακός.
 
 

tuta_absloluta_2tuta_ablolutatuta_absoluta

 
 

 

Προστασία καλλιέργειας

 

 

 
Η προσβολή μπορεί να καθυστερήσει ή/και να μειωθεί ακολουθώντας τους παρακάτω κανόνες:
1) Με καλό κλείσιμο των ανοιγμάτων του θερμοκηπίου (παράθυρα και αερισμός οροφής) με ειδικό εντομοστεγές δίχτυ.
2) Με εγκατάσταση προθαλάμου με διπλές πόρτες στα θερμοκήπια.
3) Με καταστροφή των αυτοφυών ξενιστών (ζιζάνια), στον περιβάλλοντα χώρο.
4) Με χρήση υγειών σποροφύτων (φυτωριακό υλικό με φυτοϋγειονομικό διαβατήριο).
5) Με αποφυγή της φύτευσης δεύτερης ευπαθούς καλλιέργειας σε θερμοκήπιο που προϋπήρχε προσβεβλημένη καλλιέργεια.
 

 

 

Έγκαιρος εντοπισμός της προσβολής

 

 

 

1. Με φερομονικές παγίδες:

 

2. Με σωστά σχεδιασμένο πλάνο παρακολούθησης της καλλιέργειας για νέες προσβολές:

 

 

 

Αντιμετώπιση

 

 

 

Στην περίπτωση που εισέλθουν ενήλικα Tuta absoluta στην καλλιέργεια θα πρέπει να γίνει προσπάθεια να μειωθεί η προσβολή, μειώνοντας δραστικά τον αριθμό των αυγών που θα εναποτεθούν στην καλλιέργεια.

 

 

 

1. Με μείωση του αριθμού των θηλυκών που ωοθετούν (που γεννούν αυγά).

 
 

 Με εντομοκτόνα: με βάση την ακμαιοκτόνο δράση των εγκεκριμένων χημικών σκευασμάτων.

 
 
 

2. Με μείωση της ικανότητας ωοθεσίας.

 
 

Επιτυγχάνεται με μαζική παγίδευση αρσενικών σε φερομονικές παγίδες νερού με επακόλουθο την αποφυγή γονιμοποίησης των θηλυκών. Εφαρμόζεται στην γεωργική πράξη χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς έγκριση από το ΥΠΑΑΤ. Ωoθεσία από το Tuta absoluta πάνω σε φύλλο τομάτας.

 
 

3. Με μηχανική καταστροφή (μόνο σε αρχικά στάδια προσβολής).

 
 

Με απομάκρυνση και επιμελή καταστροφή προσβεβλημένων καρπών, φύλλων και βλαστών.

4. Με φυσικούς εχθρούς.

Από δημοσιευμένες μελέτες φαίνεται πως τα μη εξειδικευμένα αρπακτικά Nesidiocoris tenuis (Νεζιντιόκορις) και Macrolophus pygmaeus (Μακρόλοφους) δίδουν ικανοποιητική προστασία από το νέο εχθρό, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Καλά πειραματικά αποτελέσματα έχουν αναφερθεί και για τα παρασιτοειδή των αυγών, του γένους Τrichogramma (Tριχόγκραμμα), για σκευάσματα εντομοπαθογόνων νηματωδών του γένους Steinernema (Στεϊνερνέμα) και για σκευάσματα εντομοπαθογόνων μυκήτων (για τους οποίους ωστόσο απαιτείται έγκριση κυκλοφορίας).Οι φυσικοί εχθροί μπορούν να ελέγξουν το έντομο, κρατώντας την προσβολή σε χαμηλά επίπεδα, για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς επανειλημμένες επεμβάσεις με χημικά σκευάσματα. Εφόσον επεμβάσεις με εντομοκτόνα κριθούν απαραίτητες, να επιλεχθούν δραστικές ουσίες με την μικρότερη δυνατή επίδραση στους ωφέλιμους οργανισμούς, όπως αναφέρονται στον Πίνακα.
 
 
 

Τα εγκεκριμένα χημικά σκευάσματα αναφέρονται παρακάτω.

 
 
Στον Πίνακα που ακολουθεί θα βρείτε τα σκευάσματα που έχουν πάρει προσωρινή έγκριση από το ΥΠΑΑΤ για την αντιμετώπιση του Tuta absoluta. Ιδιαίτερη προσοχή να δοθεί στο διάστημα μεταξύ επέμβασης και συγκομιδής, όπως και στην δοσολογία σύμφωνα με τις οδηγίες της ετικέτας. Για την αποφυγή ανάπτυξης ανθεκτικότητας να γίνεται εναλλαγή σκευασμάτων με διαφορετικό τρόπο δράσης και να τηρείται ο μέγιστος αριθμός εφαρμογών ανά καλλιεργητική περίοδο. Σκευάσματα που ανήκουν στην ιδία ομάδα δράσης (στην πρώτη στήλη του πίνακα αναφέρονται 6 διαφορετικές ομάδες) δεν θα πρέπει να εναλλάσσονται μεταξύ τους αφού επιδρούν με τον ίδιο τρόπο στον εχθρό.
 

 

 

Ομάδα τρόπoυ δράσης

Σκευάσματα

Δραστική ουσία

Τομάτα Υ:υπαίθρου Θ:Θερμοκηπίου

Ημέρες προ της συγκομιδής

Τοξικότητα στα αρπακτικά

1

AFFIRM 095SG

emamectin benzoate

Υ/Θ

3

Έλλειψη στοιχείων

2

BACTOSPEINE 6,4WG

Bacillus thuringiensis ssp. kurstaki

Υ/Θ

0

Ασφαλές

BATHURIN 1600WP

Υ/Θ

0

Ασφαλές

XENTARI WG

Bacillus thuringiensis ssp. alzawai

Υ/Θ

0

Ασφαλές

3

ALVERDE 24 SC

metaflumizone

Υ

3

Τοξικό

4

ALTACOR 35 WG

clorantranipole

Υ/Θ

1

Ασφαλές

BELT 24 WG

flubendiamide

Θ

3

Ασφαλές

VOLIAM TARGO 63SC

clorantranipole+ababectin

Θ

3

Τοξικό

5

LAZER 480 SC

spinosad

Υ/Θ

3

Σχετικά ασφαλές έως τοξικό

6

STEWARD 30WG

indoxacarb

Υ/Θ

1

Ασφαλές

 
 
 

Προσοχή στην αλόγιστη εφαρμογή χημικών σκευασμάτων γιατί:

 
 

Α) έχει αρνητική επίδραση στους βομβίνους (κοινώς: σβούροι, μέλισσες) που χρησιμοποιούνται για την επικονίαση των φυτών στην θερμοκηπιακή καλλιέργεια τομάτας,

 

Β) επιταχύνει στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τον εχθρό μειώνοντας την δραστικότητα των εντομοκτόνων και

 

Γ) επιβαρύνει το προϊόν και το περιβάλλον.

 

Ενέργειες που πρέπει να γίνουν σε προσβεβλημένες καλλιέργειες.

 

 

 
α) Απομακρύνουμε και καταστρέφουμε με κάψιμο ή με θάψιμο τα υπολείμματα της προσβεβλημένης καλλιέργειας, ώστε να περιορίσουμε την εξάπλωση του εχθρού σε γειτονικές καλλιέργειες. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε μπορούμε να στοιβάξουμε τα υπολείμματα σε σωρούς και να τα καλύψουμε ερμητικά με πλαστικά θερμοκηπίου για 2 μήνες. Οι ελεύθερες άκρες του πλαστικού να παραχωθούν επιμελώς.
 
 
 
β) Απολυμαίνουμε το χώροτου θερμοκηπίου πριν την νέα φύτευση. Η εφαρμογή ηλιοαπολύμανσης του εδάφους για 4 έως 8 εβδομάδες (ανάλογα με την εποχή εφαρμογής της) μπορεί να συντελέσει στη μείωση των πληθυσμών του εντόμου στο έδαφος του θερμοκηπίου, πριν την έναρξη της νέας καλλιέργειας τομάτας.
 

 

 

Γενικές παρατηρήσεις

 
Προς το παρόν η αντιμετώπιση του Tuta absoluta είναι σχετικά δύσκολη. Μόνο ο συνδυασμός διαφορετικών μεθόδων, στα πλαίσια της ολοκληρωμένης διαχείρισης των εχθρών της καλλιέργειας, μπορεί να δώσει ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα με χαμηλό κόστος.
 

 

 

 

 

 

Πηγές: Δρ. Εμμανουήλ Ροδιτάκης (Εργαστήριο Εντομολογίας & Γ. Ζωολογίας, Ινστιτούτου Προστασίας Φυτών Ηρακλείου, ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Καστοριάς 23Α, Ηράκλειο, Κατσαμπάς) σε συνεργασία με τον κ. Κωνσταντίνο Σίμογλου (Γραφείο Φυτοπροστασίας της Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης της Νομαρχίας Ηρακλείου, Εβανς 60, Ηράκλειο).